TARİHİ HATIRLAMAK YETMEZ, GELECEĞİN SİSTEMİNİ KURMAK GEREKİR

Dünya büyük devletlerin birbirlerine meydan okuduğu yeni bir döneme giriyor. Ancak yaşananları yalnızca Amerika-Çin, NATO-Rusya veya Doğu-Batı rekabeti olarak okumak eksik kalır.

Asıl mücadele çok daha derindedir.

21. yüzyılın kurallarını kim yazacak?

Enerji hatlarını kim kontrol edecek?

Ticaret hangi koridorlardan akacak?

Veri kimin merkezlerinden geçecek?

Yapay zekâyı kim geliştirecek?

Savunma teknolojisini kim üretecek?

Paranın, bilginin, enerjinin ve malların dolaşımını kim yönlendirecek?

Türkiye açısından mesele tam burada başlamaktadır.

Çünkü önümüzdeki dönemde dünyada iki çeşit devlet olacaktır:

Kuralları yazanlar ve yazılmış kurallara uymak zorunda kalanlar.

Türkiye üçüncü bir yol açmak zorundadır:

Kendi çıkarlarını koruyabilecek kadar bağımsız, ittifaklar kurabilecek kadar güvenilir ve bölgesini etkileyebilecek kadar güçlü bir merkez devlet olmak.

DÜNYA ARTIK TEK MERKEZDEN YÖNETİLMEYECEK

Soğuk Savaş sonrasında oluşan düzen ciddi biçimde değişmektedir.

Amerika güçlüdür ama artık her meseleyi tek başına belirleyebilecek bir dünyada değildir.

Çin yükselmektedir.

Hindistan büyümektedir.

Rusya askeri ve jeopolitik ağırlığını korumaya çalışmaktadır.

Avrupa kendi güvenliği ve ekonomik rekabet gücü üzerine yeniden düşünmektedir.

Körfez ülkeleri yalnızca enerji satıcısı olmaktan çıkarak sermaye ve teknoloji merkezleri kurmaya çalışmaktadır.

Afrika’nın nüfus ve ekonomik potansiyeli yükselmektedir.

Orta Asya yeniden büyük güçlerin rekabet alanlarından biri hâline gelmektedir.

Tam da böyle dönemlerde orta büyüklükte fakat stratejik coğrafyaya sahip ülkelerin değeri artar.

Türkiye bunların başında gelmektedir.

Fakat coğrafya tek başına güç değildir.

Coğrafyayı stratejiye dönüştürebilirseniz güçtür.

TÜRKİYE’NİN YENİ DOKTRİNİ: “KİMİN YANINDAYIZ?” DEĞİL, “NERESİNDEYİZ?”

Türkiye yıllarca şu soruyla karşı karşıya bırakıldı:

“Batı’dan yana mısınız, Doğu’dan yana mı?”

Bence artık sorunun kendisini değiştirmeliyiz.

Türkiye nerede durmalıdır?

Cevap:

Türkiye kendi merkezinde durmalıdır.

Amerika’yla konuşmalıdır.

Avrupa’yla ticaretini büyütmelidir.

NATO’daki konumunu korumalıdır.

Rusya’yla gerektiğinde iş birliği yapabilmelidir.

Çin’le ekonomik ilişkilerini geliştirmelidir.

Türk dünyasıyla bütünleşmelidir.

Arap dünyasıyla yeni ekonomik ortaklıklar kurmalıdır.

Afrika’daki varlığını genişletmelidir.

Balkanlar’daki tarihî ve insani bağlarını güçlendirmelidir.

Ancak hiçbir merkezin Türkiye politikasını belirlemesine izin vermemelidir.

Bunun adı yalnızlık değildir.

Stratejik özerkliktir.

TÜRKİYE’NİN ÖNÜNDE ÜÇ BÜYÜK KUŞAK VAR

Türkiye’nin önümüzdeki 25-30 yıllık dış politikasını üç stratejik kuşak üzerinden okumak gerektiğini düşünüyorum.

Birinci kuşak: Yakın güvenlik çevresi

Karadeniz, Balkanlar, Kafkasya, Doğu Akdeniz, Irak ve Suriye.

Türkiye burada meydana gelen hiçbir büyük gelişmeye seyirci kalamaz.

Çünkü bu coğrafyalardaki savaş, göç, enerji ve güvenlik krizlerinin sonuçları doğrudan Türkiye’ye ulaşmaktadır.

Dolayısıyla Türkiye’nin birinci görevi çevresinde istikrarsızlık kuşağı değil, güvenlik kuşağı oluşturmaktır.

İkinci kuşak: Türk dünyası

Azerbaycan’dan Hazar’ın ötesine, Orta Asya’ya uzanan büyük coğrafya.

Burada romantik kardeşlik söyleminin ötesine geçilmelidir.

Demiryolu lazım.

Liman lazım.

Enerji hattı lazım.

Ortak yatırım lazım.

Üniversite lazım.

Dijital ağ lazım.

Ortak teknoloji projeleri lazım.

Türk dünyası duygusal birlikten ekonomik ve stratejik ortaklığa geçirilmelidir.

Üçüncü kuşak: Afrika-Asya açılımı

Geleceğin nüfus artışının ve yeni pazarlarının önemli bölümü bu coğrafyalarda olacaktır.

Türkiye bugünden liman, lojistik, enerji, savunma, tarım, sağlık, eğitim ve teknoloji ortaklıkları kurmalıdır.

Çünkü büyük devletler bugünün pazarlarına değil, yarının ihtiyaçlarına yatırım yaparlar.

TÜRKİYE’NİN EN BÜYÜK PROJESİ ORTA KORİDOR OLMALIDIR

Önümüzdeki dönemde savaşların yanında büyük bir koridor rekabeti yaşanacaktır.

Çin’den çıkan bir mal Avrupa’ya hangi yoldan gidecek?

Orta Asya’nın enerjisi hangi güzergâhtan taşınacak?

Kafkasya’nın limanları hangi demiryollarına bağlanacak?

Hazar geçişleri nasıl gelişecek?

Türkiye burada olağanüstü bir coğrafi avantaja sahiptir.

Çin-Orta Asya-Hazar-Azerbaycan-Gürcistan-Türkiye-Avrupa hattı doğru yatırımlarla güçlendirilirse Türkiye yalnızca transit ülke olmaz.

Avrasya ticaretinin lojistik merkezlerinden biri olabilir.

Ama burada kritik ayrım vardır:

Trenlerin Türkiye’den geçmesi yeterli değildir.

Türkiye;

lojistiği,

sigortayı,

finansmanı,

depolamayı,

gümrüğü,

üretimi

ve dijital altyapıyı da yönetmelidir.

Çünkü asıl para yolun kendisinden değil, yolun etrafında kurulan ekonomik ekosistemden kazanılır.

BALKANLAR TÜRKİYE’NİN ARKA BAHÇESİ DEĞİL, AVRUPA’YA AÇILAN ÖN KAPISIDIR

Balkanlar konusunda da düşünce biçimimizi değiştirmeliyiz.

Bulgaristan’dan Bosna-Hersek’e, Kuzey Makedonya’dan Kosova’ya, Romanya’dan Yunanistan’a uzanan coğrafyayı yalnızca Osmanlı hatıraları üzerinden okuyamayız.

Yeni Balkan politikası üç kelime üzerine kurulmalıdır:

Eğitim, ekonomi, temsil.

Özellikle Bulgaristan Türkleri açısından mesele yalnızca kimliğin korunması değildir.

Gençlerin iyi üniversitelere ulaşabilmesi, siyasette liyakatle temsil edilmesi, girişimcilerin sermayeye erişebilmesi, Türkiye ile Bulgaristan arasında ekonomik köprüler kurulması gerekir.

Türkiye Balkanlar’da yalnızca geçmişi hatırlatan ülke olmamalıdır.

Gelecek teklif eden ülke olmalıdır.

TÜRKİYE’NİN ASIL SAVAŞI TEKNOLOJİ SAVAŞIDIR

Haritalara bakarken çok önemli bir gerçeği kaçırıyoruz.

  1. yüzyılın gerçek sınırları yalnızca kara sınırları değildir.

Çip vardır.

Yapay zekâ vardır.

Uydu vardır.

Veri merkezi vardır.

Siber güvenlik vardır.

Batarya vardır.

Nükleer teknoloji vardır.

Kuantum teknolojileri vardır.

Biyoteknoloji vardır.

Bir ülke bunlarda dışarıya tamamen bağımlıysa haritada bağımsız görünmesine rağmen stratejik kararlarında bağımlı kalabilir.

Bu nedenle Türkiye’nin savunma sanayiinde geliştirdiği üretim anlayışı sivil yüksek teknolojiye taşınmalıdır.

Türkiye’nin önümüzdeki on yılda teknolojik egemenlik programına ihtiyacı vardır.

YENİ MİLLÎ GÜVENLİK MESELESİ: ENERJİ + GIDA + SU + VERİ

Eskiden millî güvenlik denildiğinde ilk olarak ordu düşünülürdü.

Artık denklem değişti.

Bir devletin elektriğini keserseniz fabrikaları durur.

Doğal gazını keserseniz şehirleri zor durumda kalır.

Verisini kontrol ederseniz ekonomisini etkileyebilirsiniz.

Gıda sistemini bozarsanız toplumsal istikrarı tehdit edebilirsiniz.

Suyu yönetemezseniz gelecek nesilleri riske atarsınız.

Dolayısıyla Türkiye’nin yeni güvenlik doktrini beş temel unsur üzerine kurulmalıdır:

Savunma – Enerji – Gıda – Su – Veri.

Bunlardan herhangi birinde aşırı dış bağımlılık gelecekte millî güvenlik açığına dönüşebilir.

2053 HEDEFİ VARSA 2030’UN FABRİKASI BUGÜN KURULMALIDIR

2053’ü konuşmak güzeldir.

2071’i konuşmak tarihî hafıza açısından değerlidir.

Ama benim asıl sorum şudur:

2030’a kadar ne yapacağız?

Çünkü 2053’ün teknolojisini 2050’de kuramazsınız.

Bugün çocuk olanlar 2053 Türkiye’sini yönetecek.

Bugün üniversiteye başlayan gençler geleceğin bilim insanları, generalleri, diplomatları, mühendisleri ve girişimcileri olacak.

O halde 2053 projesi aslında bir 2026 eğitim projesidir.

2071 hedefi de bugünün çocuklarına yapılan yatırım kadar gerçektir.

Gelecek, takvimde bekleyen bir tarih değildir.

Bugün yaptığımız yatırımların sonucudur.

TARİH BİZE ÖZGÜVEN VERMELİ, REHAVET DEĞİL

Videodaki konuşmada Türk tarihine ilişkin son derece güçlü ifadeler kullanılıyor.

Burada önemli bir ayrım yapmak gerekir.

Tarihî büyüklük bugünkü başarının garantisi değildir.

Roma büyüktü.

Britanya İmparatorluğu büyüktü.

Sovyetler Birliği süper güçtü.

Tarih hiçbir devlete sonsuza kadar güç garantisi vermedi.

Türk milletinin büyük devletler kurmuş olması bize bir ayrıcalıktan çok sorumluluk yüklemektedir.

Fatih’in torunu olduğunu söylemek kolaydır.

Fatih’in çağındaki bilim ve teknolojiyi takip etme cesaretini göstermek zordur.

Atatürk’ü övmek kolaydır.

Onun bilim, üretim ve tam bağımsızlık anlayışını çağın şartlarında yeniden kurmak zordur.

Bize lazım olan kolay olan değil, zor olandır.

YENİ TÜRKİYE’NİN FORMÜLÜ: 5T

Türkiye’nin önümüzdeki dönemde büyük güç olma yolunu beş kelimeyle özetleyebiliriz:

Teknoloji.
Ticaret.
Taşımacılık.
Türk Dünyası.
Toplumsal birlik.

Teknoloji olmadan bağımsızlık eksik kalır.

Ticaret olmadan ekonomik güç kurulamaz.

Taşımacılık koridorları olmadan coğrafi avantaj kullanılamaz.

Türk dünyasıyla bütünleşmeden Avrasya stratejisi tamamlanamaz.

Toplumsal birlik olmadan bunların hiçbirisi sürdürülemez.

Ve bunların üzerinde bir kavram daha vardır:

Adalet.

Çünkü adaletini kaybeden devlet, vatandaşının güvenini kaybeder. Vatandaşının güvenini kaybeden devletin dışarıda büyük güç olması uzun süre mümkün değildir.

DEVLET BÜYÜK DÜŞÜNECEK, VATANDAŞ İŞİNİ İYİ YAPACAK

Videoda belki de bütün jeopolitik değerlendirmelerden daha önemli bir cümle var:

“Kendi görevinizi yapın. İşinizi en iyi şekilde yapmaya çalışın.”

İşte devlet stratejisinin toplumdaki karşılığı budur.

Ankara dış politikayı yönetecek.

Diplomat diplomasisini yapacak.

Asker sınırı koruyacak.

Öğretmen çocuğu yetiştirecek.

Mühendis teknoloji üretecek.

Çiftçi toprağı işleyecek.

Sanayici dünya pazarlarına mal satacak.

Akademisyen bilgi üretecek.

Anne-baba çocuklarını ahlaklı, eğitimli ve özgüvenli yetiştirecek.

Ve herkes yaptığı işin Türkiye’nin geleceğinin bir parçası olduğunu anlayacak.

Çünkü büyük devlet yalnızca güçlü liderlerle değil, görevini iyi yapan milyonlarla kurulur.

SONUÇ: DÜNYAYI YÖNETMEK DEĞİL, DÜNYANIN VAZGEÇEMEYECEĞİ ÜLKE OLMAK

Ben hedefi biraz farklı koyuyorum.

“Dünyanın yönetimi bizim olacak” demekten daha stratejik bir hedef vardır:

Dünya Türkiye’yi hesaba katmadan karar veremeyecek.

Enerji konuşulacaksa Türkiye masada olacak.

Karadeniz konuşulacaksa Türkiye olacak.

Balkanlar konuşulacaksa Türkiye olacak.

Kafkasya konuşulacaksa Türkiye olacak.

Orta Asya konuşulacaksa Türkiye olacak.

Avrupa-Asya ticaret yolları konuşulacaksa Türkiye olacak.

Savunma sanayii konuşulacaksa Türkiye olacak.

Diplomasi ve barış konuşulacaksa yine Türkiye olacak.

İşte gerçek büyük devlet budur.

Bunun yolu ise geçmişte kaç imparatorluk kurduğumuzu anlatmaktan değil, geleceğin kaç teknolojisini bizim kuracağımızı belirlemekten geçmektedir.

Artık Türkiye’nin önündeki soru:

“Biz geçmişte kimdik?” değildir.

O cevabı tarih zaten vermiştir.

Yeni soru şudur:

“2040’ta dünya Türkiye’ye neden ihtiyaç duyacak?”

Bugünden cevaplamamız gereken stratejik soru budur.

Çünkü yeni dünya düzeninde gerçek güç, herkese hükmetmek değildir.

Başkalarının sizi dışarıda bırakarak düzen kuramayacağı kadar vazgeçilmez olmaktır.

Ve Türkiye’nin önündeki büyük hedef tam olarak bu olmalıdır:

Bağımlı Türkiye değil.
Yalnız Türkiye değil.
Başkalarına hükmeden Türkiye de değil.

Bağımsız karar veren, denge kuran, teknoloji üreten, ticaret yollarını birleştiren ve dünyanın hesaba katmak zorunda olduğu güçlü Türkiye.

Rafet ULUTÜRK
BULTÜRK Genel Başkanı