Arzu ÜNAL

5 Temmuz 2009, yalnızca Doğu Türkistan halkının değil, insanlık vicdanının da kara sayfalarından biridir. O gün Urumçi’de yükselen feryat, sadece bir şehrin sokaklarında kalmadı; Türk dünyasının hafızasına, mazlum milletlerin yüreğine ve adalet arayan herkesin vicdanına kazındı.

Bugün aradan yıllar geçmiş olsa da acı dinmiş değildir. Çünkü Doğu Türkistan meselesi geçmişte kalmış bir trajedi değil; hâlâ devam eden bir insanlık imtihanıdır.

Bir Milletin Hafızasına Vurulan Zincir

Doğu Türkistan’da yaşanan mesele yalnızca siyasi bir baskı meselesi değildir. Bu, bir halkın kimliğine, inancına, diline, kültürüne ve tarihsel varlığına yönelmiş sistematik bir kuşatma olarak görülmektedir. Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Ofisi’nin 2022 tarihli değerlendirmesi, bölgede Uygurlar ve diğer Müslüman topluluklara yönelik ağır hak ihlallerinin “insanlığa karşı suç” teşkil edebileceğini belirtmiştir.

Bu tablo karşısında susmak, sadece mazluma sırt çevirmek değil; zulmün normalleşmesine kapı aralamaktır.

5 Temmuz: Unutmanın Değil, Hatırlamanın Günü

5 Temmuz 2009, Doğu Türkistan halkının hafızasında bir matem günüdür. O gün hayatını kaybeden soydaşlarımızı rahmetle anmak, yalnızca bir anma görevi değildir; aynı zamanda hakikate sadakat borcudur.

Çünkü bazı tarihler vardır, takvim yapraklarından silinse bile milletlerin ruhundan silinmez. 5 Temmuz da böyledir. O gün yaşanan acılar, bize şunu hatırlatır: Adalet ertelenebilir, hakikat bastırılabilir; fakat hafıza teslim alınamaz.

İnsan Hakları Sadece Güçlüler İçin Değildir

Bugün dünya, insan hakları kavramını sıkça kullanıyor. Ancak mesele Doğu Türkistan’a gelince aynı dünyanın sesi çoğu zaman kısılıyor. Ekonomik çıkarlar, ticari ilişkiler ve diplomatik hesaplar; mazlumların çığlığının önüne geçmemelidir.

Avrupa Parlamentosu da kararlarında bölgede toplama kampları, yoğun gözetim, zorla çalıştırma, zorla kısırlaştırma ve Uygur kimliğinin yok edilmesine yönelik uygulamalara dikkat çekmiştir. İnsan hakları evrenselse, Doğu Türkistan da bu evrensel vicdanın merkezinde yer almalıdır.

Türk Dünyasının Vicdani Sınavı

Doğu Türkistan meselesi, Türk dünyasının ortak hafızası ve ortak vicdanıdır. Bu dava yalnız bırakıldığında sadece Doğu Türkistan kaybetmez; Türk dünyasının ahlaki omurgası da yara alır.

Bugün ihtiyaç duyulan şey kuru sloganlar değil; kalıcı, kurumsal ve stratejik bir bilinçtir. Akademi, medya, sivil toplum, hukuk çevreleri ve diplomasi aynı hedef doğrultusunda daha güçlü bir ses üretmelidir. Doğu Türkistan yalnızca anma günlerinde hatırlanacak bir konu değil; uluslararası gündemin sürekli ve vazgeçilmez başlığı olmalıdır.

81 İl Gönül Elçileri Platformu’nun Vicdan Çağrısı

81 İl Gönül Elçileri Platformu olarak bizler, nerede bir mazlum varsa orada insanlık adına sorumluluğumuz olduğuna inanıyoruz. Doğu Türkistan halkının acısı, yalnızca Uygurların değil; insanım diyen herkesin acısıdır.

Bu nedenle 5 Temmuz 2009’da hayatını kaybeden tüm soydaşlarımızı rahmetle anıyor, ailelerine ve Doğu Türkistan halkına sabır diliyoruz. Onların hatırası, bizim için sadece bir yas değil; aynı zamanda adalet arayışının emanetidir.

Artık Doğu Türkistan Dünya Gündemi Olmalıdır

Doğu Türkistan meselesi, diplomatik nezaket cümleleriyle geçiştirilemeyecek kadar derindir. Bu mesele; insanlık onuru, inanç özgürlüğü, kültürel varlık hakkı ve milletlerin kendi geleceğini tayin etme iradesiyle ilgilidir.

Bugün yapılması gereken açıktır: Doğu Türkistan’daki hak ihlalleri uluslararası platformlarda daha güçlü biçimde gündeme taşınmalı, bağımsız denetim mekanizmaları işletilmeli, mağdurların sesi dünyaya duyurulmalı ve insan hakları ihlallerinin üzeri ekonomik çıkarlarla örtülmemelidir.

Çünkü Doğu Türkistan özgür olmadan, orada gerçek anlamda huzurdan söz etmek mümkün değildir.

Unutmadık, Unutturmayacağız

5 Temmuz’u unutmak, acıyı unutmak değildir yalnızca; adalet talebinden vazgeçmektir. Biz unutmayacağız. Unutturmayacağız.

Doğu Türkistan halkı yalnız değildir. Onların duası, direnişi ve onurlu mücadelesi Türk dünyasının vicdanında yaşamaya devam edecektir.

Bugün bir kez daha haykırıyoruz:

Doğu Türkistan dünyanın ana gündemi olmalıdır.
Doğu Türkistan yalnız değildir.
Unutmadık, unutturmayacağız.

81 İl Gönül Elçileri Platformu
Genel Başkan Arzu ÜNAL